Wij zijn er voor jou!

Kunnen we onze erfgenamen zelf kiezen?

Inleiding
Niet altijd. Zoals eerder vermeld voorziet de wet  dat een bepaald gedeelte van de nalatenschap moet voorbehouden of gereserveerd worden voor de echtgenoot en de kinderen. Voor de klein- en achterkleinkinderen indien er geen overlevende kinderen zijn. Zo kunnen ouders hun kinderen niet volledig onterven.
Sinds 1 september 2018 behouden ouders weliswaar een erfrecht bij afwezigheid van een wettelijke partner en kinderen, maar dat is géén beschermd erfdeel meer. Dat betekent concreet dat men vandaag geen rekening meer moet houden met het erfdeel van de ouders bij het maken van schenkingen of legaten aan andere mensen. Ouders kunnen m.a.w. volledig of gedeeltelijk onterfd worden.

Verschillende categorieën erflaters
De omvang van de reserve wordt bepaald in functie van de erfgenaam. Over het gedeelte van de nalatenschap dat niet gereserveerd moet worden, kan de erflater volledig vrij beschikken. Welke schikkingen kan men treffen?

Gehuwden
Indien de echtgenoten een wettelijke of bedongen gemeenschap hebben, voorziet de wet dat de helft van deze gemeenschap samen met de persoonlijke goederen van de overledene zijn of haar nalatenschap zullen vormen.
Via huwelijkscontract of latere wijziging hieraan, kunnen de echtgenoten van deze wettelijke regeling afwijken en de huwgemeenschap zelfs volledig in volle eigendom aan de langstlevende toebedelen.
De nalatenschap van de eerst overleden echtgenoot zal dan geen gemeenschappelijke goederen bevatten.

Gehuwden met kinderen
Zodra de nalatenschap bepaald is, voorziet de wet dat ten minste het vruchtgebruik op (het deel in) de gezinswoning en de inboedel gereserveerd moeten worden voor de weduwe of de weduwnaar. Overschrijdt de waarde van de gezinswoning en de inboedel de helft van de nalatenschap dan blijft dat zo. Is die waarde minder dan de helft dan heeft hij of zij ook nog het vruchtgebruik op een deel van de nalatenschap, omdat men steeds minimum recht heeft op het vruchtgebruik op de helft van de goederen van de nalatenschap. Deze laatste bepaling geldt niet voor echtgenoten van wie minstens een van hen afstammelingen heeft uit een andere relatie.
De rest van de nalatenschap vormt het beschikbare gedeelte dat vrij toegekend kan worden, of aan de overlevende echtgenoot, of aan de kinderen, of aan derden, rekening houdend met de reserve van de kinderen.

Gehuwden zonder kinderen
De wet bepaalt dat de gemeenschap of onverdeeldheid (als er geen gemeenschap was) in volle eigendom toekomt aan de langstlevende. Eigen goederen keren echter terug naar de familie van de overledene.
Wil men dat ook deze goederen naar de langstlevende gaan, dan moet er bijgestuurd worden. Immers de wet voorziet in principe enkel in een vruchtgebruik. Via een testament kan men ervoor zorgen dat de langstlevende ook de eigen goederen van de vooroverledene in volle eigendom krijgt.
Zo kan je in een testament werken met een restlegaat. Hierbij voorziet men dat, de langstlevende eerst alle goederen erft van de eerst stervende maar dat bij het overlijden van de langstlevende de nog voorhanden goederen die afkomstig waren van zijn eerst overleden echtgenoot worden vererfd door de erfgenamen van de eerst overleden echtgenoot. Zo legt men voor beide families de erflat terug gelijk. Dit hoeft uiteraard niet: men kan evengoed één bepaalde persoon of instelling aanwijzen.

Ongehuwden of niet meer gehuwden met kinderen
De helft van het vermogen wordt altijd voorbehouden voor de kinderen. Over het ander deel, het beschikbaar deel, kan je vrij beschikken. Dit beschikbaar gedeelte kan men geven aan om het even welke derde of als extra aan een van zijn kinderen door dat kind het maximum te geven en het minimum aan de overige kinderen. In dit geval zal men rekening houden met de door de testamentmaker reeds gedane schenkingen.

Ongehuwden of niet meer gehuwden zonder kinderen
Men mag zijn ganse nalatenschap geven aan wie men wil. Uiteraard zal dit bij testament gebeuren.
Sinds 1 september 2018 kan iedereen (dus alle gehuwden, alle wettelijke samenwonenden en alle feitelijke samenwonenden) bij afwezigheid van afstammelingen kiezen om hun ganse vermogen weg te schenken of te legateren aan wie ze willen. Vandaag moet dus bij afwezigheid van kinderen en een gehuwde partner géén rekening meer worden gehouden met het erfrecht van de ouders.

Moet men een erfenis aanvaarden?
Niet noodzakelijk. De wet laat erfgenamen de keuze tussen:
• zuiver te aanvaarden
• te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving
• te verwerpen.
Bekwame erfgenamen zullen in principe de nalatenschap aanvaarden. Dit houdt in dat zij de erfenis ontvangen, maar ook instaan voor de betaling van alle schulden. Overtreffen deze laatste het actief, dan zullen zij moeten bijleggen. Een erfenis aanvaarden hoeft niet uitdrukkelijk te gebeuren. Wanneer vooraf niet geweten is of er nog schulden zijn, aanvaardt men het best onder voorrecht van boedelbeschrijving. Dit is een welbepaalde procedure, waarbij men nooit méér schulden zal moeten betalen dan het actief dat men erft. In het slechtste geval zal men dus niets ontvangen, maar ook niets moeten opleggen. Wanneer men weet dat er massa's schulden zijn, verwerpt men de nalatenschap best meteen.
‘Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving’ en 'verwerpen' gebeurt bij een notaris naar uw keuze.

TIP! Bezint eer je begint … Zodra men de nalatenschap heeft aanvaard, kan men in principe niet meer verwerpen en als men de erfenis heeft verworpen kan men niets meer ontvangen uit deze nalatenschap! Ben je niet zeker dat je de nalatenschap wilt aanvaarden omdat je vreest voor schulden? Wees dan voorzichtig met de handelingen die je stelt. Uit sommige handelingen (zoals bijvoorbeeld het leeghalen van een woning) zou men kunnen vermoeden dat je de nalatenschap aanvaardt.

Bron: www.notaris.be

maart 2019

Copyright © LDC Seniorama vzw